17 juni 2020

Partners

Marco de Souza: ‘Muziekles moet beschikbaar zijn voor álle kinderen’

Het Leerorkest is een innovatieve vorm van muziekeducatie waarbij alle kinderen de kans krijgen om op school, onder schooltijd, een muziekinstrument te leren bespelen en samen muziek te maken. Marco de Souza startte het Leerorkest in 2005 in de Amsterdamse Bijlmer. “Er kwamen veel te weinig kinderen uit de buurt op muziekles. Dat wilde ik veranderen.”

Leerorkest lustrum

Marco de Souza tussen leerlingen – Fotograaf: Greta Muis

Het is mei 2020, vanwege de coronacrisis liggen de muzieklessen op school stil. Ook het feestelijk concert dat vanwege het 15-jarig bestaan in Het Concertgebouw zou plaatsvinden, kan niet doorgaan. Althans, niet met publiek,” zegt Marco de Souza. “Op 17 juni is er een onlineconcert, live uit Het Concertgebouw. Ook de muzieklessen wordennu onlinegegeven. Ook de werkzaamheden op het Instrumentendepot gaan door, maar dan met minder vrijwilligers.” Dat is de plek waar instrumenten opgeknapt en speelklaar gemaakt worden voor de kinderen die muziekles hebben. En die kinderen, daar gaat het om.

Online te gast

De online lessen hebben een onverwacht, mooi bijeffect. Via de camera krijgen de muziekdocenten letterlijk een inkijkje in de thuissituatie. “Het doel van het Leerorkest is kinderen gelukkiger te maken, niet alleen door ze een instrument te leren bespelen maar ook door een relatie met ze op te bouwen,” zegt Marco. “Door de online lessen komen we in de huiskamer. Doordat je meer van het kind ziet, wordt de relatie verdiept. En ouders zien nu hoe hun kinderen les krijgen. Veel kinderen hebben geen computer en volgen de lessen bijvoorbeeld via de telefoon van de moeder. En vervolgens gaat moeder dan stofzuigen of zo, terwijl het kind les heeft. De les is gewoon onderdeel van de gang van zaken in het gezin. We kunnen het kind dus in iedere situatie bereiken, ze zijn het gewend te studeren in een omgeving die niet optimaal is.”

Met 3-0 achter

“Soms is de realiteit schrijnend. Dat er geen muziekstandaard is en ze de muziek voor zich op de grond hebben liggen als ze studeren. Zo’n ding kost een tientje. Veel van onze kinderen staan met 3-0 achter. Ze hebben niet de structuur, de rust en de middelen die nodig zijn om zich optimaal te ontwikkelen. Er zijn nog veel klassieke orkesten die vrijwel uitsluitend uit witte mensen bestaan. Onze docenten zijn er sterk van doordrongen dat we alle kinderen de kans willen geven om te musiceren. Ik hoor prachtige verhalen van docenten die de halve stad door fietsen om even een harp bij een kind te stemmen of snaren te wisselen. Vanuit de traditionele muziekeducatie is dat ondenkbaar maar het past heel goed bij ons.”

Boos

In juni bestaat het Leerorkest 15 jaar. Marco de Sousa startte het Leerorkest toen hij directeur was van de muziekschool in de Bijlmer. “Ik zag al die kinderen in de buurt rondlopen. Er zijn meer dan 130 nationaliteiten vertegenwoordigd in de Bijlmer. Veel kinderen uit de hoge flats om ons heen keken bij ons naar binnen en liepen weer voorbij. Dat vond ik raar. Ik wilde dat veranderen. In die periode heerste ook zo’n beetje de opvatting dat het geen zin had een kind uit de Bijlmer viool te leren spelen. Ik was daar boos over, ik kan geen enkele reden bedenken waarom kinderen uit onze buurt geen klassiek instrument zou kunnen bespelen.

Kinderen uit het welgestelde Amsterdam Zuid kwamen bij ons djembé spelen omdat we een goede docent hadden. Die konden kiezen welk instrument ze wilden bespelen. Kinderen uit de Bijlmer hadden die keuze niet. Ik wilde ze die kans geven. We zijn concerten op scholen gaan organiseren. De kinderen vonden het geweldig, een fagot met al die glimmende knoppen: dat is magisch. We zijn de scholen ingegaan met een bak instrumenten en de gedachte dat we les wilden geven aan álle kinderen.

Iedereen kan leren lezen en schrijven en dat geldt ook voor muziek. Bedenk goed, elk kind dat in Nederland opgroeit, komt in aanraking met klassieke muziekinstrumenten. Iedere Harry Potter of Disneyfilm zit vol symfonische muziek. Het is dus een misvatting dat kinderen uit andere culturen het niet van huis uit meekrijgen.”

Muziek als oase

Marco is zelf geboren en opgegroeid in Brazilië. “We waren aanvankelijk arm maar mijn ouders hadden zakelijk inzicht en hebben zich opgewerkt tot de middenklasse. Ze hielden van ons maar er was niet veel emotionele steun en ik voelde me behoorlijk ongelukkig. Toen ik een jaar of zes was, kwam mijn oudste broer thuis met een platenspeler en een klassieke plaat. Die muziek werd een oase voor me, het voerde me mee naar een andere wereld. Dankzij de muziek voelde ik me beschermd en veilig. Ik besloot muzikant te worden, iets waar mijn ouders tegen waren en waar ik niet in gesteund werd. Al heel jong ben ik gaan werken om muzieklessen te kunnen nemen, moest alles zelf doen. Ik weet dus wat het is om tegen de stroom in te gaan. En ik weet ook dat je daar gelukkig van kunt worden.”

Het Leerorkest is een begrip in Nederland en inmiddels ook op Curaçao, Aruba en Bonaire. Duizenden kinderen met verschillende culturele achtergronden weten dankzij het Leerorkest hoe bevrijdend het is naar muziek te luisteren en – nog belangrijker – samen muziek te maken. Is er thuis geen geld voor les? Wij betalen de lessen en de kinderen krijgen gratis een instrument van Stichting Instrumentendepot Leerorkest te leen.

Lees meer

  • Via ‘Pak Aan!’ kunnen ouders gratis een instrument lenen bij het Instrumentendepot Leerorkest.
  • Bekijk de website van het Leerorkest.




Lees meer verhalen

Wist je dat?

gemeenten zijn aangesloten bij het Jeugdfonds Sport & Cultuur.

kinderen groeit op in armoede.

kinderen en jongeren in 2019 de kans kregen om te sporten.

kinderen en jongeren in 2019 de kans kregen om te dansen, muziek te maken, schilderen.